Megaprojekt NEOM zielonego wodoru rozpoczyna produkcję komercyjną, dostawy do Europy od 2027

Saudyjski megaprojekt NEOM Helios, realizowany wspólnie przez Air Products, ACWA Power oraz NEOM Company, oficjalnie rozpoczął komercyjną produkcję zielonego wodoru. Instalacja, zlokalizowana w prowincji Tabuk nad Morzem Czerwonym, ma docelową zdolność 600 ton wodoru dziennie, co odpowiada około 1,2 mln ton zielonego amoniaku rocznie. Inwestycja warta 8,4 mld USD jest największym tego typu projektem na świecie i otwiera nowy rozdział handlu wodorowego między Bliskim Wschodem a Europą.

Instalacja zasilana jest 4 GW mocy fotowoltaicznej i wiatrowej, zlokalizowanej na płaskowyżu pustyni Hisma. Średni współczynnik wykorzystania mocy (capacity factor) sięga rekordowych 65%, co wynika z hybrydowego charakteru źródeł odnawialnych. Elektrolizery dostarczone przez thyssenkrupp nucera wykorzystują technologię alkaliczną o zdolności 2,2 GW. Amoniak będzie transportowany do Europy długoterminowym kontraktem z Air Products, który zarezerwował 100% produkcji na okres 30 lat za cenę odpowiadającą około 1 200 EUR za tonę z dostawą do portu w Rotterdamie.

Dla polskiego przemysłu chemicznego projekt NEOM ma kluczowe znaczenie strategiczne. Grupa Azoty, największy w UE producent nawozów azotowych, zużywa rocznie około 2,3 mln ton amoniaku produkowanego głównie z gazu ziemnego dostarczanego Baltic Pipe z Norwegii. Zastąpienie szarej ścieżki produkcji zielonym amoniakiem importowanym z Arabii Saudyjskiej mogłoby zredukować emisje CO2 zakładów w Puławach, Tarnowie i Policach o blisko 5,8 mln ton rocznie, co odpowiada śladowi emisyjnemu około 1,3 mln samochodów osobowych.

Wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta zapowiedział w Sejmie, że Polska wystąpi do Komisji Europejskiej o objęcie kontraktów na zielony amoniak mechanizmem CBAM (granicznego podatku węglowego) z preferencyjnym współczynnikiem. Dodatkowo, w ramach Krajowego Planu Odbudowy, przewidziano 4,2 mld PLN na rozbudowę infrastruktury importowej w terminalu LNG w Świnoujściu, gdzie do 2028 roku ma powstać dedykowany terminal amoniakalny o przepustowości 1,5 mln ton rocznie.

Eksperci Instytutu Studiów Energetycznych podkreślają, że konkurencja w obszarze zielonego wodoru gwałtownie rośnie. Oprócz Arabii Saudyjskiej, masowe inwestycje realizują ZEA (projekt Hyport o mocy 2 GW), Oman (Hyport Duqm), Mauretania (Aman) oraz Australia (Western Green Energy Hub). Cena zielonego wodoru w produkcji bramowej w NEOM wynosi obecnie 4,80 USD/kg, jednak prognozy McKinsey wskazują na spadek do 2,30 USD/kg do 2030 roku, co uczyniłoby go konkurencyjnym wobec szarego wodoru przy uwzględnieniu kosztów uprawnień ETS.

Polska, mimo ambitnych planów krajowych dot. produkcji wodoru (cel 2 GW elektrolizerów do 2030 roku), pozostaje w tyle za liderami. Krajowa produkcja energii z OZE pokrywa zaledwie 27% miksu elektroenergetycznego, podczas gdy próg opłacalności zielonego wodoru wymaga udziału powyżej 70%. Strategia importu amoniaku z NEOM może być więc pragmatycznym pomostem między transformacją energetyczną a utrzymaniem konkurencyjności polskiego przemysłu nawozowego i petrochemicznego.