NEOM Yeşil Hidrojen Mega Projesi Ticari Üretim Aşamasına Geçti

Suudi Arabistan'ın Vizyon 2030 hedeflerinin lokomotifi olarak konumlanan NEOM bölgesindeki dev yeşil hidrojen projesi, ticari üretim aşamasına resmen geçti. Air Products, ACWA Power ve NEOM Company ortaklığıyla yürütülen 8,4 milyar dolarlık tesis, Kızıldeniz kıyısındaki Oxagon endüstri bölgesinde yer alıyor. Tesis, 4 gigavatlık güneş ve rüzgar kapasitesinden beslenen elektrolizör bataryalarıyla günde 600 ton yeşil hidrojen üretecek.

Üretilen hidrojen, sahada inşa edilen Haber-Bosch ünitesi sayesinde yıllık 1,2 milyon ton yeşil amonyağa dönüştürülüyor. Air Products'ın 30 yıllık off-take anlaşması çerçevesinde ürün öncelikle Avrupa'ya, Rotterdam ve Hamburg limanlarına ihraç edilecek. Avrupa Birliği'nin Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması (CBAM) kapsamında düşük karbonlu amonyak talebinin 2030'a kadar yıllık 14 milyon tona ulaşması bekleniyor.

NEOM projesinin maliyet rekabetçiliği dikkat çekici düzeyde. Kilogram başına 2,3 dolar seviyesindeki üretim maliyeti, Avrupa'nın iç hidrojen üretim maliyetinin yarısından düşük. Bu durum Avrupalı çelik, gübre ve kimya sektörlerinin tedarik stratejilerini Körfez bölgesine kaydırmasına yol açıyor. ThyssenKrupp, ArcelorMittal ve BASF'nin NEOM ile uzun vadeli alım anlaşmaları imzaladığı biliniyor.

Bu gelişme Türkiye'nin enerji geçiş stratejisi açısından hem fırsat hem de meydan okuma içeriyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın Ulusal Hidrojen Stratejisi çerçevesinde Ceyhan'da planlanan Hidrojen Vadisi projesi, 2030'a kadar 2 gigavatlık elektrolizör kapasitesi hedefliyor. BOTAŞ ve TPAO'nun yanı sıra Aksa Enerji, Enerjisa ve Kalyon Holding gibi özel sektör oyuncuları da fizibilite çalışmalarını yürütüyor.

Türkiye'nin avantajı, NEOM'a kıyasla Avrupa pazarına çok daha kısa lojistik mesafede bulunması. Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı'nın (TANAP) gelecekte hidrojen taşımacılığına uyarlanması üzerine BOTAŞ, Almanya'nın gaz şebekesi operatörü OGE ile teknik çalışmalar başlattı. Türkiye'nin yeşil hidrojen üretim maliyetinin kilogram başına 3,1-3,4 dolar bandında oluşacağı tahmin ediliyor; ancak boru hattı taşımacılığının LNG ve amonyak rotalarına kıyasla yüzde 35 daha ucuz olması Suudi rekabetine karşı önemli bir koz.

Türk sanayisinin doğrudan faydalanacağı alanlar da var. Tofaş, Ford Otosan ve Aselsan'ın hidrojen yakıt hücreli araç ve forklift projeleri NEOM tedarik zinciriyle entegre olabilir. Ayrıca TÜRKAK'ın yeşil hidrojen sertifikasyon sistemini Avrupa Birliği'nin Yenilenebilir Enerji Direktifi III (RED III) kriterlerine uyumlandırma çalışmaları hızlandı. Uzmanlar, Türkiye'nin 2030 hedefini tutturabilmesi için yıllık 1,8 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı olduğunu ve teşvik mekanizmalarının ivedilikle netleşmesi gerektiğini vurguluyor.