Κυρώσεις σε ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου: η έκπτωση Urals στενεύει, η Ασία συγκεντρώνει αγορές
Οι ενισχυμένες δυτικές κυρώσεις περιορίζουν τη διαφορά τιμής του ρωσικού Urals από το Brent, ενώ Κίνα και Ινδία εδραιώνονται ως κύριοι αγοραστές.
Το νέο κύμα δυτικών κυρώσεων κατά της ρωσικής πετρελαϊκής βιομηχανίας έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές στη διεθνή αγορά. Η έκπτωση του ρωσικού αργού Urals σε σχέση με το Brent έχει στενεύσει στα 8,5 δολάρια ανά βαρέλι, από 18 δολάρια το 2023, καθώς η Μόσχα έχει αναπτύξει εξελιγμένα δίκτυα παράκαμψης των κυρώσεων μέσω της λεγόμενης σκιώδους ναυτιλίας (shadow fleet).
Η 14η δέσμη κυρώσεων της ΕΕ, σε συνδυασμό με τις αμερικανικές δευτερογενείς κυρώσεις του OFAC κατά της Sovcomflot και 50 επιπλέον δεξαμενόπλοιων, στόχευσε ειδικά τη σκιώδη ναυτιλία και τις ασφαλιστικές καλύψεις. Παρ' όλα αυτά, η Ρωσία εξάγει σταθερά 4,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως αργού, με την Κίνα να απορροφά 2,2 εκατ. βαρέλια και την Ινδία 1,8 εκατ. βαρέλια. Η συγκέντρωση αγοραστών σε δύο μόνο χώρες έχει αυξήσει τη διαπραγματευτική ισχύ τους.
Η Reliance Industries και η Indian Oil Corporation στην Ινδία έχουν επιτύχει συμβάσεις μακροπρόθεσμης προμήθειας με τη Rosneft σε τιμές 4-5 δολάρια κάτω από το Brent, σαφώς υψηλότερα από τις προηγούμενες εκπτώσεις. Η Κίνα, μέσω της PetroChina και της Sinopec, εισάγει επίσης ρωσικό ESPO μέσω του ομώνυμου αγωγού σε τιμές κοντά στις διεθνείς. Η τιμή ανώτατου ορίου των G7 στα 60 δολάρια ανά βαρέλι έχει ουσιαστικά καταστεί ανενεργή.
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις έχουν περίπλοκες επιπτώσεις. Η ελληνική ναυτιλία είχε αποτελέσει βασικό μεταφορέα ρωσικού πετρελαίου την περίοδο 2022-2023, αλλά οι κυρώσεις OFAC έχουν αναγκάσει πολλούς πλοιοκτήτες να αποσυρθούν από αυτές τις διαδρομές. Η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών έχει επανειλημμένα τονίσει τη συμμόρφωση των μελών της με τις κυρώσεις, αν και ορισμένες περιπτώσεις πλοίων υπό ξένες σημαίες έχουν δημιουργήσει νομικές περιπλοκές.
Τα ελληνικά διυλιστήρια έχουν εδώ και χρόνια διακόψει εισαγωγές ρωσικού αργού. Η HELLENiQ ENERGY και η Motor Oil καλύπτουν τις ανάγκες τους από εναλλακτικές πηγές: αμερικανικό WTI, καζακστανικό CPC Blend, λιβυκό Es Sider, ιρακινό Kirkuk και νιγηριανό Bonny Light. Το επιπλέον κόστος εκτιμάται στα 220 εκατ. ευρώ ετησίως για τον ελληνικό κλάδο διύλισης, σύμφωνα με μελέτη της ΙΟΒΕ.
Η Μπουλγαρία, που είχε εξαίρεση εισαγωγής ρωσικού αργού για το διυλιστήριο της Lukoil στο Μπουργκάς, διέκοψε τις εισαγωγές τον Μάρτιο του 2025, δημιουργώντας ευκαιρία εξαγωγών για τα ελληνικά διυλιστήρια προς τη βουλγαρική αγορά. Η Motor Oil εξάγει πλέον 380.000 τόνους ντίζελ ετησίως στη Βουλγαρία, ενώ ο όμιλος Coral (HELLENiQ) ενίσχυσε το δίκτυο πρατηρίων στη χώρα. Παρά τις κυρώσεις, η Ρωσία διατηρεί έσοδα 180 δισ. δολαρίων ετησίως από εξαγωγές πετρελαίου, χρηματοδοτώντας τη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία και προκαλώντας απογοήτευση στις δυτικές πρωτεύουσες.