Latin Amerika Rafineri Kapasitesi Genişliyor: Meksika Dos Bocas ve Küba Projeleri
Meksika'nın Dos Bocas ve Küba'nın Cienfuegos rafineri projeleri Latin Amerika'nın akaryakıt ithalatçısı kimliğini değiştiriyor; Türkiye'nin TÜPRAŞ ihracat pazarları yeniden şekilleniyor.
Latin Amerika'da uzun süredir gündemde olan rafineri kapasite genişleme projeleri ticari işletmeye geçiş aşamasına yaklaştı. Meksika'nın Tabasco eyaletindeki Dos Bocas (Olmeca) rafinerisi tam kapasiteye ulaşırken, Küba'nın Cienfuegos rafinerisinin modernizasyonu Rus ve Çinli yüklenicilerin katkılarıyla tamamlanma aşamasında. Bu iki proje, bölgenin akaryakıt ticaret akışlarını köklü biçimde değiştirme potansiyeli taşıyor.
Pemex'in işlettiği Dos Bocas rafinerisi günlük 340 bin varil işleme kapasitesine sahip. 16,8 milyar dolarlık yatırımla tamamlanan tesis, Meksika'nın ABD'den benzin ve dizel ithalatını yıllık 14 milyar dolar azaltmayı hedefliyor. Cumhurbaşkanı Claudia Sheinbaum yönetimi, ülkenin akaryakıt öz yeterliliğini 2027'ye kadar yüzde 85'e çıkarma sözünü vermişti. Bu hedef, ABD Gulf Coast rafinerilerinin geleneksel pazar konumunu sarsıyor.
Küba tarafında ise Rosneft ve China National Petroleum Corporation (CNPC) ortaklığıyla yenilenen Cienfuegos rafinerisi günlük 120 bin varil kapasiteye ulaşacak. Ülkenin uzun süreli akaryakıt sıkıntısının hafifletilmesi öngörülürken, fazla üretimin Karayipler bölgesine ihraç edilmesi de masada. Venezuela'nın PDVSA ile koordinasyon halinde gerçekleştirilecek operasyonlar, Batı yaptırımlarına karşı bir ittifak modeli oluşturuyor.
Türkiye için bu dönüşümün üç önemli yansıması bulunuyor. Birincisi, TÜPRAŞ'ın son yıllarda Latin Amerika'ya yönelik dizel ve jet yakıtı ihracatı, özellikle Meksika ve Brezilya pazarlarında belirleyici rol oynuyordu. Dos Bocas'ın devreye girmesiyle TÜPRAŞ'ın Meksika rotasındaki yıllık 850 milyon dolarlık dizel ihracatının yüzde 40 azalması bekleniyor. Şirket, açığı Afrika ve Doğu Akdeniz pazarlarıyla telafi etmeye çalışıyor.
İkincisi, Latin Amerika rafineri genişlemesi küresel orta distilat dengesini etkiliyor. ARA bölgesindeki (Amsterdam-Rotterdam-Antwerp) dizel crack spread'leri varil başına 22 dolar seviyesinde tutunuyor; bu Türkiye'nin Akdeniz'deki rakipleriyle kıyasıya rekabet etmesi gerektiği anlamına geliyor. Aliağa rafinerisinin lojistik avantajı ve düşük kükürtlü ürün portföyü bu noktada belirleyici hale gelecek.
Üçüncüsü, Türkiye'nin Latin Amerika ile genel ticari ilişkileri çeşitleniyor. Türk Eximbank, Meksika ve Brezilya'daki enerji altyapı projelerine yönelik kredi limitlerini artırdı. Tekfen Holding ve Çalık Enerji, bölgedeki rafineri bakım hizmetleri ve yan ünite inşaatları için ihalelere katılıyor. Ayrıca Türk Hava Yolları Kargo'nun Houston ve Mexico City hatlarındaki kapasite artışı, akaryakıt katkı maddeleri ve katalizör ticaretini destekliyor. Uzmanlar, Türkiye'nin Latin Amerika pazarındaki yumuşak güç stratejisinin enerji teknolojileri ihracatıyla desteklenmesi gerektiğini vurguluyor; aksi halde rafineri ürünleri ihracat açığı orta vadede 1,5 milyar dolara ulaşabilir. BOTAŞ'ın da LNG çapraz ticaretinde Meksika ile bağlantı kurma seçeneği masada.