Kızıldeniz Gerilimleri Tanker Navlunlarına Yüzde 60 Yansıdı, Akışlar Yön Değiştirdi
Kızıldeniz'deki güvenlik gerilimleri tanker navlun oranlarını yüzde 60 artırdı; küresel akışlar Ümit Burnu üzerinden yeniden şekillenirken Türkiye Boğazları'nda trafik yoğunlaştı.
Kızıldeniz ve Aden Körfezi'nde devam eden güvenlik gerilimleri, küresel tanker piyasasında köklü değişikliklere yol açıyor. Husi saldırıları ve İsrail-İran cephesindeki dolaylı çatışmalar nedeniyle Süveyş Kanalı'ndan geçen tanker hacmi 2024 öncesi döneme kıyasla yüzde 65 azaldı. Bu durum Suezmax ve Aframax sınıfı tankerlerin günlük kira oranlarını ortalama yüzde 60 yukarı taşıdı; spot piyasada Suezmax günlük kira oranı 78 bin dolardan 125 bin dolara fırladı.
Birçok armatör şirketi, Pers Körfezi'nden Avrupa'ya yönelen ham petrol kargolarını Ümit Burnu üzerinden yönlendirmek zorunda kalıyor. Bu rota Süveyş'e kıyasla 14 gün ek seyir süresi ve varil başına 4 dolarlık ek lojistik maliyet anlamına geliyor. Vortexa verilerine göre Ümit Burnu rotasını kullanan tanker sayısı son altı ayda günlük 105'ten 175'e yükseldi.
Sigorta primleri de fırladı. Lloyd's piyasasında savaş riski primleri gemi değerinin yüzde 1'i seviyesinden yüzde 0,7 seviyesine sınırlı bir düşüş gösterse de, hala normal koşullara kıyasla 12 kat yüksek. P&I kulüpleri, Kızıldeniz'e girmek isteyen üyelerine ek garanti şartı getiriyor.
Türkiye bu yeni rota düzeninde stratejik bir konuma yerleşti. Birincisi, Türk Boğazları'ndaki tanker trafiği rekor seviyelere ulaştı. Sahil Güvenlik Komutanlığı verilerine göre İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçen tanker sayısı yıllık 12.500'e çıktı. Karadeniz'in CPC Blend kalitesi başta olmak üzere Rus Urals ve Kazak ham petrolü, Boğazlar üzerinden Akdeniz'e ulaşıyor.
İkincisi, BOTAŞ'ın işlettiği Ceyhan terminali ve TPAO'nun Filyos kompleksi, alternatif tedarik rotaları için talep görüyor. Özellikle Kerkük-Yumurtalık boru hattının Bağdat ile mutabakat sonrasında yeniden faaliyete geçirilmesi durumunda, günlük 450 bin varillik Irak ham petrolünün doğrudan Akdeniz'e ulaşması mümkün olacak. Bu rota, Süveyş'in alternatifi olarak Avrupa'nın enerji güvenliğine doğrudan katkı sunuyor.
Üçüncüsü, Türk denizcilik sektörü navlun artışından önemli pay alıyor. Geden Lines, YASA Holding, Beşiktaş Denizcilik ve Karadeniz Holding'in tanker filoları tam kapasitede çalışıyor. Türkiye bayraklı tanker tonajının yıllık geliri 2026'da 3,2 milyar dolara ulaşabilir. Tuzla tersaneleri, bu talep dalgasını karşılamak için yeni sipariş defterlerini doldurdu; 12 adet Aframax inşaatı sürüyor.
Diğer yandan TÜPRAŞ ham petrol tedarikinde Suudi Arabistan ve Kuveyt menşeli kargoların Hint Okyanusu rotasıyla Aliağa'ya ulaşımı zorlaştı. Şirket bu nedenle Kazakistan CPC Blend ve Libya Es Sider sepetini artırdı. Akdeniz fiyatları üzerindeki baskı, Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarına da yansıyor; EPDK'nın motorin fiyatlarındaki tampon mekanizması bu dalgalanmayı sınırlandırmaya çalışıyor. Uzmanlar Kızıldeniz krizinin kalıcılaşması halinde Türkiye'nin transit hat geliştirme yatırımlarını öne çekmesi gerektiğini belirtiyor.